BLOG
Jiajun Cen
Europa kan niet overal winnen. Hier wel.
Op 28 april 2025 ging het licht uit op het Iberisch schiereiland, de grootste continentale blackout in moderne tijd. Het was niet veroorzaakt door hernieuwbare energie, maar doordat we in Europa op schaal duurzame opwek gebouwd hebben zonder over flexibiliteit na te denken.
Om dit soort blackouts te voorkomen heeft Europa in 2035 minstens 15 gigawatt aan flexibiliteit in de vorm van long-duration electricity storage (LDES) nodig. Met slechts 1 gigawatt in de planning is het te overbruggen gat geen detail; het is het verschil tussen een stabiel, duurzaam elektriciteitsnet en een net dat blijft leunen op gaspiekcentrales, geïmporteerde korte-termijn batterijen met, vroeg of laat, de volgende blackout.
Een eerlijke balans
Europa heeft de afgelopen twee decennia een flink aantal energietechnologieën aan China verloren. Zonnepanelen. Lithiumcellen. Elektrische auto’s. Windturbines. Ook de slag om elektrolysers voor waterstofproductie lijkt Europe te gaan verliezen. Dat hoeft geen ramp te zijn, mits we onze strategische afhankelijkheden én onafhankelijkheden bewust kiezen, in plaats van het ons te laten overkomen.
De vraag is niet of we overal soeverein in moeten zijn. De vraag is: welke slag moet Europa wél winnen voordat het te laat is, en wat is het strijdplan?
Waar Europa nog een kans heeft
LDES is zo’n kans. De technologie is niet uitontwikkeld, de markt is nog niet veroverd, en de actieve chemie is materiaalsoeverein: geen lithium, geen kobalt, geen nikkel uit een handvol landen. In Nederland alleen al opereren drie van de internationaal vooraanstaande spelers: AQUABATTERY (zoutwater flow), Elestor (waterstof-ijzer flow) en Ore Energy (ijzer-lucht).
De positie is bruikbaar. Niet permanent. Form Energy bouwt 85 MW / 8.500 MWh in Maine, operationeel in 2028. Rongke Power heeft in december 2024 ’s werelds grootste vanadium-flow batterij in gebruik genomen: 175 MW / 700 MWh. Europa zijn we aan het innoveren, waar de VS en China implementeren. Het patroon is bekend; laten we als Europa van het verleden leren en het ons niet nog een keer overkomen.
Vijf acties:
1. Een bindend Europees LDES-doel van ten minste 15 GW met 30 TWh per jaar in 2035, met een Nederlands aandeel van ten minste 1,5 GW.
2. 10 miljard euro kapitaal tot 2030.
3. Een bindende doorlooptermijn van 12 maanden voor opslagprojecten boven 10 MW.
4. Een Europese toeleveringsketen voor membranen, elektrolyt-chemie en stack componenten en assemblage. Critical Raw Materials Act-stijl.
5. Een gerichte talentagenda.
Tot slot
Europa kan niet overal in voorop lopen. Strategische afhankelijkheid is in niet-kritische gebieden te verteren, mits daar gebieden tegenover staan waar we wél leidend in zijn.
LDES is er daar één van. De materialen zijn beschikbaar, de fundamentele chemie is hier ontwikkeld, kapitaal en talent zijn te organiseren. Wat nog ontbreekt is de keuze. Maakt Europa die zelf, of laten we anderen voor ons kiezen? >15GW in 2035: laten we het zelf ontwikkelen en implementeren, niet importeren.
Afbeelding: Freepik
