GWI’s cruciaal in de opleidingen

Het realiseren van grootschalige wetenschappelijke infrastructuur (GWI) is historisch een motor geweest voor systeem engineering. Of het nu ruimtevaartprojecten zijn, de deeltjesversnellers bij CERN, een vrije electronenlaser bij HFML-FELIX of de Einsteintelescoop zoals die in Zuid-Limburg gepland is, systeemdenken is noodzakelijk. Het is fundamenteel voor innovatie, succesvolle realisatie en benutting van deze unieke infrastructuren. De sociaaleconomische impact van deze infrastructuren is groot, ook buiten de wetenschap. Er ontstaan complete ecosystemen rond deze GWI’s, gemeenschappen die lokale economieën aanjagen en bedrijvigheid aantrekken, van MKB tot beursgenoteerde ondernemingen. Deze infrastructuren zouden een grotere rol kunnen spelen bij opleidingsuitdagingen waar de maatschappij nu mee worstelt. Ingezet in de breedte van onze onderwijsvormen kunnen ze het aanleren van vakmanschap, samenwerken, teamscience, theoretische en praktische vaardigheden versnellen en versterken.

Investeren in technologisch en exact onderwijs

Innovaties in de technologische maakindustrie hebben eveneens grote nood aan deze system engineers. Het wordt steeds moeilijker om medewerkers in de verschillende regio’s te vinden. Bedrijven kijken vaak over de landsgrenzen heen om talenten te rekruteren omdat ze in Nederland nauwelijks te vinden zijn. Er is soms sprake van de relocatie van industriële R&D faciliteiten naar locaties waar het humane resource probleem minder groot is. Het werven van internationale studenten in de STEM opleidingen versterkt het kennispotentieel in Nederland, maar dat mechanisme staat onder politieke druk. Het Wennink rapport pleit nadrukkelijk voor investeringen in het versterken van de onderwijsinspanningen voor technologische en exacte wetenschappen die bijdragen aan het verdienvermogen. STEM opleidingen moet nog aantrekkelijker worden, en een betere afstemming op de marktbehoeftes zou daar kunnen helpen om meer systemengineers op te leiden. Maar, hoe doen we dat?

Stageplekken voor MBO-ers bij GWI’s

Engineers zitten vaak in een bubbel, en daar moeten ze uit. Daarbij zou anders kijken naar opleidingsvormen en meer kruisbestuiving tussen opleidingen en disciplines bewerkstelligen een rol kunnen spelen. Misschien moeten we MBO studenten stageplekken bieden bij de GWI’s of WO studenten vakmanschap bijbrengen door hen stages op het MBO te laten lopen. Beiden mechanismes zouden in ieder geval de dialoog tussen opleidingsvormen verbeteren en nieuwe kansen bieden voor de systeem engineers van de toekomst. Het zou ook meer begrip voor het perspectief van de verschillende beroepsgroepen opleveren. Nieuwe promotievormen, zoals het professional doctoraat en het industriële doctoraat zouden de diversiteit alsook de erkenning en waardering voor systeem engineers kunnen verbeteren. Dit is slechts een greep uit de mogelijke oplossingen die besproken worden tijdens het thema van de innovatieconferentie van de Netherlands Academy of Engineering op 18 november in Maastricht. Het doel is om samen met de deelnemers te werken aan een actieplan voor onderwijsinnovaties in ons ecosysteem om de BV Nederland beter te positioneren voor de technologisch complexe uitdagingen die ons in de toekomst te wachten staan.